Zelfportret met Lubitel

Foto’s tonen geen werkelijkheid!

‘Een foto is een weergave van de werkelijkheid’.

Misschien wel het wijdst verbreide misverstand over fotografie. Dacht je dat een foto in de kunst of de journalistiek een zuivere objectieve weergave van de werkelijkheid is? Dan kom je van een kouwe kermis thuis…

Het was één van de eerste lessen tijdens mijn colleges wetenschapsjournalistiek op de universiteit: ‘Objectiviteit bestaat niet’. Dat geldt voor geschreven tekst, maar net zo goed voor beeld. En ja, ook zonder Photoshop…

Als fotograaf maak je per definitie al een keuze. Welk moment leg je vast? Welk kader? Standpunt en compositie, scherpte, het zijn allemaal factoren waarmee je bewust of onbewust elementen benadrukt of buiten beeld laat.

De Vlaamse fotograaf Jimmy Kets liet het onlangs op een heldere manier zien. Voor het Belgische TV-programma ging hij op pad in Brussel, waar op dat moment een ‘lockdown’ gaande was vanwege terroristische dreiging. Toon je de gesloten winkelpuien? Of focus je juist op de Brusselaars, die toch de straat op gaan?

Bekijk het VRT-fragment hier.

Niet iedereen staat er bij stil: de fotograaf ter plekke bepaalt, wat jij als kijker te zien krijgt.

Teun met camera

En portretten dan?

En hoe zit het dan met portretten? Ook die zijn niet objectief. Verlichting en nabewerking doen heel veel. Beautyfotografie laat iemand van haar (of zijn) mooiste kant zien. Mooi zacht licht wat oneffenheden doet verminderen, samen met goede visagie en nabewerking. Wil je dat juist niet, omdat je iemands hardheid wilt laten zien? Kan ook. Harder licht, meer strijklicht en contrast. Het kan allemaal.

Neem bijvoorbeeld het wereldberoemde portret dat Arnold Newman maakte van de Duitse staalmagnaat Alfred Krupp. De Joodse Newman wist dat Krupp op z’n zachtst gezegd ‘discutabele’ reputatie had in de oorlog en verwerkte dat in zijn lichtopstelling. Zie hier het bijna spookachtige resultaat. Gelukkig had Newman nog geen digitale camera met display…

Photoshop

‘Dan moeten we vooral eens stoppen met photoshoppen’, hoor je ook nog wel eens. En ja, ik ben het ermee eens dat er in sommige gevallen veel te veel ‘geshopt’ wordt. Maar toch. Kleine oneffenheden. Pukkeltjes. Ik haal ze weg. Ik doe het wel. Juist om dichter bij de werkelijkheid te komen…

Photoshoppen om dichter bij de werkelijkheid te geraken?

Jazeker, dat lees je goed. Want hoeveel oneffenheden, pukkeltjes zie je bewust, als je iemand ontmoet en de hand schudt? Naar een foto kun je zonder gêne een minuut lang blijven staren. Inzoomen op 100%. Elk detail in je opnemen. Nóg eens kijken. In werkelijkheid had je allang een klap gekregen. Op een foto kan het wel. En daarom laat ik die foto dan aansluiten bij de werkelijkheid. Nou ja, mijn werkelijkheid…

Zomers portret, Ellen, Doesburg

Delen

PinIt

About Erik

Erik is fotograaf en tekstschrijver. Human interest ligt hem het beste. Mensen observeren en in beeld brengen is wat hem drijft. Met tekst of met foto’s. Het liefst beide.