Weg met het histogram?

Het histogram. Een grafiekje dat de belichting van je foto laat zien. Heilig, voor veel beginnende fotografen. Maar hoe heilig is het nu eigenlijk? Het kan een heel handig hulpmiddel zijn om de belichting van een foto te checken en om te zien hoe de hoge en lage lichten zich tot elkaar verhouden. Een handig hulpmiddel dus, maar zeker niet zaligmakend.

Maar wat is het nu eigenlijk? Een histogram is niks anders dan een verdeling van pixels. Elk beeldpunt in je foto krijgt een waarde toebedeeld tussen 0 en 255. Je zou kunnen zeggen dat alle pixels met dezelfde helderheid opgestapeld worden. Zo krijg je een reeks blokkentorens van donker naar licht: een grafiek met pieken, die verloopt van absoluut donker/zwart (de 0, links) tot absoluut wit (>255, uiterst rechts). 

Voorbeeld van een histogram in Photoshop CS5.

Wie rondkijkt op internetfora, bij fotografieclubs en op andere plekken waar foto’s besproken worden, hoort vaak als commentaar een reactie op ‘het uitgebeten’ deel van een foto. En toegegeven: een ‘uitgebeten’ pixel is in nabewerking niet meer terug te halen. Alle pixels met een theoretische waarde ‘boven 256’ krijgen immers dezelfde waarde 255. Het regeltje zegt dus, dat je dat moet voorkomen. Een goed streven, maar… hoe erg is het eigenlijk?


Volgens de ‘histogrampolitie’ is deze foto niet goed. Er zijn namelijk talloze pixels dichtgelopen in de donkere partijen. Toch zou het ophelderen van die pixels het duistere aspect van deze bandfoto van Jersey Devil niet ten goede komen…

Zelf gebruik ik het histogram op de camera alléén, wanneer ik een reportage of portretreeks schiet met een redelijk ‘neutrale’, veilige belichting. Omdat je voor de belichting niet voor 100 procent moet vertrouwen op je display, is het histogram dan een extra hulpmiddel. Daarbuiten gebruik ik het niet of nauwelijks. In tegenstelling, blijkbaar, tot veel van die fotografen op talloze fora, waar die uitgebleekte pixels nogal heilig zijn…

Voor een blog over dit onderwerp op Photofacts vroeg ik het aan een aantal collegafotografen. En mijn vermoeden werd bewaarheid: juist zij die de techniek beheersen, bezitten het vermogen om het ook weer los te laten. Zoals Arnold Reyneveld het zo mooi verwoordde: “Het histogram is in feite de anatomie van een foto. Je leert hoe een foto opgebouwd is. Als je dat weet, is het zaak om het los te laten. Uiteindelijk gaat het om wat je met een foto wil vertellen, en hoe je dat het beste kunt vertellen. Pas als je de techniek beheerst, kun je met de regels breken ten dienste van je foto’s.” Amen!


Twee totaal verschillende portretten. Links een (analoog) portret van Lisanne. Met ‘dichtgelopen’ zwarte partijen in heur haar. Rechts een (digitaal) portret van Daisy. Met het andere uiterste: uitgebeten hooglichten in het haar. Twee verschillende foto’s, die een verschillend verhaal vertellen.

Lees het volledige artikel op Photofacts: deel 1 en deel 2.

Delen

PinIt

About Erik

Erik is fotograaf en tekstschrijver. Human interest ligt hem het beste. Mensen observeren en in beeld brengen is wat hem drijft. Met tekst of met foto’s. Het liefst beide.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.